Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki Í þessum kafla er stutt yfirlitskynning á ríkisfyrirtækjunum sem flokkuð eru í A3-, B- og C-hluta ríkissjóðs skv. hagskýrslustöðum. Fyrirtækin eru sett fram í stafrófsröð óháð flokkun þeirra

Stjórnir og stjórnarlaun

Stjórnir og stjórnarlaun Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Ársskýrsla ríkisfyrirtækja 2022

Ársskýrsla ríkisfyrirtækja 2022 Íslenska ríkið á alfarið eða ráðandi eignarhluti í 44 félögum með mismunandi starfsemi og markmið. Þá á ríkið minni hluta í ýmsum félögum. Ríkisfélögin eru að langmestu leyti hlutafélög, opinber hlutafélög og einkahlutafélög, en einnig stofnanir eða sjóðir með ákveðið þjónustuhlutverk

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Ávarp ráðherra

Ávarp ráðherra Ábyrgur rekstur ríkisfyrirtækja er í mínum huga mikilvægur fyrir traust almennings á stjórnvöldum. Í starfi mínu sem fjármála- og efnahagsráðherra legg ég ríka áherslu á mikilvægi þess að ríkið og ríkisfyrirtæki sinni ábyrgð sinni af fullum krafti, bæði gagnvart samfélaginu í dag og framtíðarkynslóðum. Forsendur fyrir eignarhaldi ríkisins á einstökum félögum geta verið mjög ólíkar, auk þess sem rök fyrir eignarhaldinu geta breyst með tímanum

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra

Kynjahlutföll, stjórnarlaun og laun forstjóra Stjórn félags skal skv. lögum um hlutafélög og eigandastefnu ríkisins vera sjálfstæð í störfum sínum og bera ábyrgð á starfsemi og rekstri félagsins gagnvart eiganda þess. Í ljósi opinbers eignarhalds ber stjórnarmönnum að gæta að því að starf stjórna og félaga er í þágu almennings

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki

Yfirlit yfir ríkisfyrirtæki Í þessum kafla er stutt yfirlitskynning á ríkisfyrirtækjunum sem flokkuð eru í A3-, B- og C-hluta ríkissjóðs skv. hagskýrslustöðum. Fyrirtækin eru sett fram í stafrófsröð óháð flokkun þeirra

Ávarp ráðherra

Ávarp ráðherra Ávarp Daða Más Kristóferssonar, fjármála- og efnahagsráðherra Ríkisfyrirtæki eru til vegna þess að koma þarf í veg fyrir þjónustu- eða markaðsbrest á ákveðnum sviðum. Þannig gegna þau lykilhlutverki í íslenska hagkerfinu og eiga að vera rekin með sömu kröfum um skilvirkni og arðsemi og einkarekin fyrirtæki. Sem fjármálaráðherra legg ég mikla áherslu á að þessi fyrirtæki nýti fjármuni skattgreiðenda á sem hagkvæmastan hátt og skili sem bestri þjónustu til samfélagsins

Um kynjaða fjárlagagerð

Um kynjaða fjárlagagerð Kynjuð fjárlagagerð Lífshlaup karla og kvenna er um margt ólíkt og staða kynjanna einnig. Tekjuöflun og ráðstöfun opinbers fjár hefur því ólík áhrif á kynin. Kynjuð fjárlagagerð felst m

Vegvísir fjárlagarita

Vegvísir fjárlagarita Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi 1. janúar 2016 var heildstæð stefnumörkun í opinberum fjármálum til lengri og skemmri tíma lögfest. Fjárlagaferlið markar ramma um opinber fjármál, allt frá fjármálastefnu og fjármálaáætlun til fjárlagafrumvarps og samþykktra fjárlaga hvers árs

Skjöl og gögn fyrir árið 2024

Skjöl og gögn fyrir árið 2024 Fjáraukalög Fjáraukalög samþykkt 8. febrúar 2024Fylgirit með fjáraukalögum sem samþykkt voru 8. febrúar 2024Fjáraukalög samþykkt 23

Vegvísir fjárlagarita

Vegvísir fjárlagarita Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi 1. janúar 2016 var heildstæð stefnumörkun í opinberum fjármálum til lengri og skemmri tíma lögfest. Fjárlagaferlið markar ramma um opinber fjármál, allt frá fjármálastefnu og fjármálaáætlun til fjárlagafrumvarps og samþykktra fjárlaga hvers árs

Greinargerð

Fjármálaáætlun 2026-2030: Greinargerð

Greinargerðir ráðuneyta um málefnasvið og málaflokka

Greinargerðir ráðuneyta um málefnasvið og málaflokka

Greinargerð

Lagagreinar

Lagagreinar 1. gr. Fjárstreymi ríkissjóðs (A1-hluta) Árið 2025 er gert ráð fyrir að fjárreiður ríkissjóðs (A1-hluta) verði eins og tilgreint er í þessari grein, sbr

Samanburður við langtímaspá OECD (rammagrein)

Samanburður við langtímaspá OECD (rammagrein) Nýjasta langtímaspá Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) gefur áþekkar niðurstöður og sú sem hér er birt fyrir Ísland. Til ársins 2050 spáir stofnunin 2,5% hagvexti á Íslandi á ári hverju að jafnaði. Það er 0,2 prósentustigum minni árlegur hagvöxtur en gert er ráð fyrir í sviðsmynd án áfalla hér að framan, en sú sviðsmynd er betur samanburðarhæf við spá OECD

Lánshæfiseinkunn Íslands áfram A+, horfur jákvæðar

S&P Global Ratings birti skýrslu um lánshæfi Íslands. Birting skýrslunnar felur ekki í sér formlega ákvörðun um lánshæfismat. Lánshæfiseinkunn Íslands er áfram A+ með jákvæðum horfum.

Veiðigjöld

Veiðigjöld Samkvæmt lögum um veiðigjald leggur Fiskistofa veiðigjald á og renna tekjur af því í ríkissjóð. Skráðir eigendur íslenskra fiskiskipa sem stunda veiðar á nytjastofnum sjávar bera gjaldið. Veiðigjald er lagt á í þeim tilgangi að mæta kostnaði ríkisins við rannsóknir, stjórn, eftirlit og umsjón með fiskveiðum og fiskvinnslu og tryggja þjóðinni í heild hlutdeild í afkomu við veiðar á nytjastofnun sjávar

Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki

Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki Fjármálafyrirtæki sem hafa fengið starfsleyfi sem viðskiptabanki, sparisjóður eða lánafyrirtæki og aðrir þeir sem taka við innlánum greiða 0,376% af heildarskuldum samkvæmt skattframtali, umfram 50 milljarða kr. , í sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki. Skatturinn er lagður á með það markmið að leiðarljósi að afla ríkinu tekna til að mæta þeim mikla kostnaði sem fallið hefur á ríkissjóð vegna hruns íslenska fjármálakerfisins og hins vegar að draga úr áhættusækni fjármálafyrirtækja vegna þeirrar kerfisáhættu með tilheyrandi kostnaði sem áhættusöm starfsemi þeirra getur haft í för með sér fyrir þjóðarbúið

Ábyrgðargjald launa

Ábyrgðargjald launa Um ábyrgð á greiðslu vangoldinna krafna launamanna við gjaldþrot vinnuveitanda gilda lög um Ábyrgðasjóð launa. Markmið laganna er að tryggja launamönnum og lífeyrissjóðum greiðslur vegna vangoldinna krafna þeirra við gjaldþrot vinnuveitanda eða þegar dánarbú hans er til opinberra skipta og erfingjar ábyrgjast ekki skuldbindingar. Ábyrgðasjóður launa ábyrgist greiðslu á kröfum um vangoldin laun, bætur vegna slita á ráðningarsamningi, orlof, bætur vegna vinnuslysa og lífeyrisiðgjöld í bú vinnuveitanda sem hefur staðfestu og rekur starfsemi hér á landi

Aðrir skattar og gjöld

Aðrir skattar og gjöld Í lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs er kveðið á um heimildir ríkisins til að leggja á gjöld fyrir ýmiskonar skjöl og gögn sem stofnanir ríkisins gefa út og veita borgurunum í mörgum tilvikum margbreytileg réttindi. Ákvæði laganna eru einföld og má segja að þau minni helst á gjaldskrár

Þjónustugjöld

Þjónustugjöld Hugtakið þjónustugjald hefur verið skilgreint þannig að það sé greiðsla, vanalega peningagreiðsla, sem tilteknir hópar einstaklinga og lögaðila verða að greiða hinu opinbera eða öðrum, sem hefur heimild til að taka við henni, fyrir sérgreint endurgjald (þjónustu) sem látið er í té og er greiðslunni ætlað að standa að hluta eða öllu leyti undir kostnaði við endurgjaldið. Þjónustugjöld eru ólík sköttum að því leyti að þeim er ætlað að standa undir kostnaði við tiltekna þjónustu sem er veitt gjaldanda en skattar eru lagðir á vegna almennrar tekjuöflunar ríkisins. Almennt er óheimilt að taka gjald fyrir afgreiðslu eða úrlausn stjórnvalda nema lög heimili slíkt sérstaklega

Endurgreiðsla virðisaukaskatts

Endurgreiðsla virðisaukaskatts Hér eru birtir valdir úrskurðir fjármálaráðuneytisins er varða endurgreiðslu virðisaukaskatts. Vélar iðnaðarmanna o. fl

Útvarpsgjald

Útvarpsgjald Útvarpsgjaldið, sem lagt er á við álagningu opinberra gjalda ár hvert, er lagt á einstaklinga 16-70 ára, sem eru með tekjuskattsstofn yfir tekjumörkum. Gjaldið er lagt á í fyrsta skipti við álagningu ári eftir að 16 ára aldri er náð. Undanþegnir greiðslu útvarpsgjalds eru elli- og örorkulífeyrisþegar sem dvelja á dvalar- og hjúkrunarheimilum og þeir sem eru 70 ára og eldri í lok tekjuársins

Útsvar

Útsvar Útsvar er einn af tekjustofnum sveitarfélaga og tekjur af því renna því ekki í ríkissjóð. Ríkisskattstjóri annast hins vegar álagningu og innheimtu útsvars. Útsvar er greitt í staðgreiðslu á tekjuári til bráðabirgða en launagreiðendur halda staðgreiðslunni eftir og skila í ríkissjóð

Stimpilgjald

Stimpilgjald Stimpilgjald af gjaldskyldu skjali sem kveður á um eignaryfirfærslur skipa yfir 5 brúttótonnum ákvarðast eftir því verði er fram kemur í kaupsamningi eða öðru skjali um eignaryfirfærslu, þó aldrei lægri fjárhæð en nemur áhvílandi veðskuldum. Í lögunum er jafnframt að finna undantekningar frá greiðslu stimpilgjalda og má m. a

Barnabætur

Barnabætur Rétt til barnabóta eiga þeir sem bera hér á landi ótakmarkaða skattskyldu og hafa, í lok tekjuárs, á sínu framfæri börn sem eru yngri en 18 ára. Þeir sem bera hér á landi ótakmarkaða skattskyldu eru m. a

Skattur á heitt vatn

Skattur á heitt vatn Þeir aðilar sem selja heitt vatn á síðasta stigi viðskipta, þ. e. sölu til notenda, eru skyldir til að greiða sérstakan skatt af heitu vatni sem nemur 2% af smásöluverði

Skatturinn

Skatturinn Landið er eitt skatt- og tollumdæmi með einum ríkisskattstjóra og níu starfsstöðvum. Ríkisskattstjóri stýrir stofnun sem nefnist Skatturinn og hefur stofnunin með höndum heildarferli þjónustu, álagningar og innheimtu opinberra gjalda og annarra skatta og gjalda auk þess að annast skatt- og tolleftirlit. Tollgæsla Íslands undir stjórn tollgæslustjóra heyrir undir ríkisskattstjóra

Kæruleiðir, úrskurðir og ákvarðanir í skatta- og tollamálum

Kæruleiðir, úrskurðir og ákvarðanir í skatta- og tollamálum Í stjórnsýslulögum er kveðið á um heimild aðila stjórnsýslumáls til að kæra svokallaðar stjórnvaldsákvarðanir til æðra stjórnvalds til þess að fá þær felldar úr gildi eða þeim breytt. Sérstakar kæruheimildir er einnig að finna í lögum á sviði skattamála. Ákvarðanir undirstofnana eru því að jafnaði kæranlegar til ráðuneytisins nema lög kveði á um annað fyrirkomulag

Innheimta opinberra gjalda

Innheimta opinberra gjalda Innheimtumenn ríkissjóðs annast innheimtu skatta og gjalda hver í sínu umdæmi. Ríkisskattstjóri annast innheimtu á höfuðborgarsvæðinu en sýslumenn á landsbyggðinni. Upplýsingar um innheimtumál á vef Skattsins Stefnumótun Ríkisskattstjóri annast stefnumótun á sviði innheimtumála á landsvísu og hefur samræmingar- og eftirlitshlutverk gagnvart öðrum innheimtumönnum ríkissjóðs ásamt fleiri verkefnum á þessu sviði

Upplýsingaskiptasamningar

Upplýsingaskiptasamningar Upplýsingaskiptasamningar um fjárhagsmálefni Á árunum 2008-2015 voru gerðir samtals 44 tvíhliða upplýsingaskiptasamningar (e. Tax Information Exchange Agreements eða TIEA) við ríki sem skilgreind voru á þeim tíma sem lágskatta- eða bankaleyndarríki. Við samningsgerðina var stuðst við samningsfyrirmynd OECD en samningagerðin var í höndum norræns stýrihóps

Tvísköttunarsamningar

Tvísköttunarsamningar Með tvísköttun tekna og eigna er átt við álagningu skatts á sama skattstofn hjá sama skattaðila í tveimur ríkjum á sama tímabili. Markmið tvísköttunarsamninga er að koma í veg fyrir slíka tvísköttun á tekjur og eignir en jafnframt að vinna gegn skattasniðgöngu. Samningsfyrirmynd Íslands við gerð tvísköttunarsamninga er að mestu leyti sniðin eftir samningsfyrirmynd Efnahags- og framfarastofnunarinnar í París (OECD)

Aðstoðarsamningar á sviði skattamála

Aðstoðarsamningar á sviði skattamála Norðurlöndin hafa gert með sér samning um aðstoð á sviði skattamála sem lúta m. a. að gagnkvæmri aðstoð við öflun upplýsinga og innheimtu skatta

Alþjóðlegir skattasamningar

Alþjóðlegir skattasamningar Ísland er aðili að fjölda samninga á sviði skattamála. Fyrst ber að nefna tvísköttunarsamninga en að auki hafa verið undirritaðir upplýsingaskiptasamningar sem taka til mismunandi þátta. Þá hafa verið gerðir ýmsir aðstoðarsamningar á sviði skattamála

Innstæður o.fl.

Mynd/iStock Innstæður o. fl. Í kjölfar óstöðugleika á fjármálamarkaði haustið 2008 gripu íslensk stjórnvöld til aðgerða til að tryggja hagsmuni innstæðueiganda og stuðla að fjármálastöðugleika

Greiðslukerfi og greiðsluþjónusta

Greiðslukerfi og greiðsluþjónusta Aðeins lítill hluti greiðslumiðlunar á Íslandi fer fram í reiðufé þar sem notkun rafrænna greiðslumiðla er mjög útbreidd. Rafræn greiðslumiðlun er byggð á notkun greiðslu- og uppgjörskerfa sem gjarnan tengjast innbyrðis. Greiðslukerfi eru mikilvægur fjármálainnviður og öryggi þeirra mikilvægt til að tryggja fjármálastöðuleika

Fjárhagsleg afdrif fólks sem bjó eða starfaði í Grindavík

Fjárhagsleg afdrif fólks sem bjó eða starfaði í Grindavík Fjármála og efnahagsráðuneytið safnar mánaðarlegum upplýsingum um fjárhagsleg afdrif fólks sem hafði búsetu eða starf í Grindavík í október 2023 og veltu fyrirtækja í Grindavík. Upplýsingunum er safnað í þeim tilgangi að fylgjast með hvernig fólki sem orðið hefur fyrir beinum áhrifum af jarðhræringum og eldgosum við bæinn reiðir af í kjölfarið. Meðfylgjandi eru upplýsingar sem sýna stöðuna frá október 2023 og fram í maí 2024

Efnahagsleg áhrif Covid-19

Golli Efnahagsleg áhrif Covid-19 Á tímum heimsfaraldurs kórónuveiru var unnið að því að greina efnahagsleg áhrif farsóttarinnar á breiðum grundvelli og einnig leggja mat á valkosti í sóttvarnamálum út frá efnahagslegum sjónarmiðum. Lokaskýrsla fjármála- og efnahagsráðuneytisins um mótvægisaðgerðir stjórnvalda vegna heimsfaraldursins var birt í febrúar 2023. Mótvægisaðgerðir stjórnvalda vegna heimsfaraldurs kórónuveiru – lokaskýrsla

Gjaldeyrismál

Gjaldeyrismál Samkvæmt lögum um gjaldeyrismál, nr. 70/2021, er meginreglan sú að gjaldeyrisviðskipti, fjármagnshreyfingar á milli landa og greiðslur á milli landa skuli vera frjáls. Þó er heimilt að grípa til ráðstafana sem fela í sér undantekningar frá meginreglunni til þess að standa vörð um efnahagslegan stöðugleika eða fjármálastöðugleika

Endurskoðun á ramma peningastefnu

Hari Endurskoðun á ramma peningastefnu Fjármálastöðugleiki hafi forgang á verðstöðugleika Helstu tillögur: Fjármálastöðugleiki hafi forgang á verðstöðugleika ef þær aðstæður koma upp að ógn skapist gagnvart hinum fyrrnefnda. Ábyrgð Seðlabanka Íslands verði aukin. Bankinn beri einn ábyrgð á þjóðhagsvarúð og eindavarúð í stað þess að ábyrgðin skiptist á milli Seðlabankans og Fjármálaeftirlitsins

Samræmdir textar tvísköttunarsamninga og MLI

Samræmdir textar tvísköttunarsamninga og MLI Eftirfarandi textar sýna tvísköttunarsamninga með breytingum Marghliða samnings um breytingar á tvísköttunarsamningum til þess að koma í veg fyrir rýrnun skattstofna og tilfærslu hagnaðar (MLI). Þeir eru gerðir í samstarfi við viðkomanda ríki og hugsaðir til þess að skýra réttarstöðu skattgreiðenda og einfalda lestur samninganna. Fyrirvari: Samræmdu textarnir eru aðeins til leiðbeiningar

Fundargerð fjármálastöðugleikaráðs 18. júní 2026

júlí 2026 / Fjármála- og efnahagsráðuneytið Fundargerð fjármálastöðugleikaráðs 18. júní 2026 Reykjavík, 18

Samstarfsaðilar

Samstarfsaðilar Námsbraut í kynjafræði við Háskóla Íslands Allt frá því fyrstu skerf voru tekin að innleiðingu kynjaðrar fjárlagagerðar hér á landi hefur fjármála- og efnahagsráðuneytið átt í góðu samstarfi við námsbraut í kynjafræði við Háskóla Íslands. Samstarfið veitir nemendum í kynjafræði tækifæri til að vinna verkefni í samstarfi við ráðuneyti undir handleiðslu kennara við námsbrautina. Ráðuneytin leggja til gögn sem nemendur vinna úr og rannsaka út frá kynja- og jafnréttissjónarmiðum gæði stefnu og verkefna sem unnið er að innan ráðuneytanna

Frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2027

Fjárlög fyrir árið 2026. Fjárlagafrumvarp. Kynningar, greiningar, fréttatilkynningar, töflur og myndrit.

Langvinnur hallarekstur stöðvaður

Tekjur og gjöld ríkissjóðs ná jafnvægi í fjárlagafrumvarpi ársins 2027 og heildarafkoman er jákvæð um 5 milljarða króna. Langvinnur hallarekstur ríkissjóðs verður þar með stöðvaður og afkoman jákvæð í fyrsta sinn í nær áratug.

Scope Ratings gefur ríkissjóði Íslands AA- lánshæfiseinkunn með stöðugum horfum

Scope Ratings hefur veitt ríkissjóði Íslands lánshæfiseinkunnina AA- í innlendri og erlendri mynt með stöðugum horfum.

Aukinn efnahagslegur stöðugleiki og áframhaldandi styrking ríkisfjármála

Ríkisreikningur fyrir árið 2025 hefur verið birtur og sendur Alþingi. Árið 2025 einkenndist af auknum efnahagslegum stöðugleika í samanburði við árin á undan. Verðbólga lækkaði, kaupmáttur heimila jókst og stýrivextir tóku að lækka.